PALENIE W MŁODYM WIEKU

Palenie tytoniu w młodym wieku oddziałuje znacznie silniej na układ nerwo­wy niż w wieku dojrzałym. Potwierdzają to badania wielu autorów, które wykazują, że wczesne palenie tytoniu wywołuje w czynności kory mózgu wiele zmian zwiększonej reaktywności osobniczej, typowych dla zaburzeń nerwico­wych. Jak wiadomo, układ nerwowy jest czynnikiem nadrzędnym, utrzymują­cym w harmonii wszystkie inne narządy. Palenie tytoniu zakłóca tę harmonię ustroju, uszkadza wiele narządów i przyspiesza ich zużycie, a więc przybliża starość i kres życia człowieka. Wszystkie te dane wskazują na zgubne efekty palenia tytoniu. Tak więc palenie tytoniu jest przyczyną raka oskrzeli, źródłem wielu chorób i czynnikiem sprzyjającym ich powstawaniu i pogarszającym ich przebieg, a w efekcie zwiększa poważnie umieralność ogólną. Nadużywanie palenia tytoniu jest źródłem „inwalidztwa nikotynowego” i przyczyną dodatkowych ciężarów o  charakterze społeczno-ekonomicznym. Narastająca w wyniku palenia absen­cja chorobowa i niezdolność do pracy powodują w skali ogólnej straty wielu lat czynnego życia przed osiągnięciem średniego wieku niezdolności do pracy, a ciężar inwalidztwa i skutki wieloletnich chorób spadają na barki całego społeczeństwa. Nawyk palenia tytoniu jest przyczyną wielu szkód gospodarczych, jak pożary zagród, wsi, miast, magazynów, fabryk, lasów. Ma ujemne następstwa wycho­wawcze i niejednokrotnie narusza stosunki międzyludzkie. Jest tym niebezpie­czniejszy, że działa podstępnie i skrycie, a skutki jego działania uzewnętrzniają się dopiero po długim czasie.

PALENIE KAŻDEMU SZKODZI

Palenie szkodzi każdemu, utrudnia pracę umysłową, tylko jego skutki u jed­nych uwidoczniają się wcześniej, a u innych później. Niektórzy palacze narzeka­jące szybko po zapaleniu papierosa występujące pobudzenie nerwowe utrudnia im skupienie myśli, zwiększa liczbę omyłek w pracy i szybko doprowadza do wyczerpania i znużenia. Znając bardzo różny wpływ składników dymu tytoniowego na układ nerwo­wy i różne typy układu nerwowego u ludzi: z przewagą układu współczulnego (sympatycznego) i parasympatycznego, nietrudno zrozumieć, że wpływ palenia tytoniu na procesy umysłowe i zdolność do pracy umysłowej odbija się niejedna­kowo na różnych ludziach, co znajduje odzwierciedlenie w ocenie zarówno subiektywnej, jak i obiektywnej, dokonanej za pomocą odpowiednich badań.I tak np. badania pamięci wykazały dużo lepsze wyniki u tych spośród palących, którzy zrezygnowali z palenia, lub nawet tylko ograniczyli palenie. Natomiast wpływ palenia na niepalących i zaczynających dopiero palenie jest niekorzystny, powoduje zaburzenia pracy umysłowej, dużą wrażliwość i nerwowość, zwiększenie liczby popełnianych błędów i omyłek.Jeżeli chodzi o wpływ palenia na naukę w szkole, to według badaczy amery­kańskich, palący uczniowie mają gorsze wyniki niż niepalący, są mniej pojętni, roztargnieni, bardziej nerwowi, wybuchowi i często nieposłuszni. W jednej z objętych badaniami klas ustalono, że wśród 17 dużo palących uczniów było 10 złych, 5 średnich, 2 dobrych, a wśród niepalących – 4 złych, 6 średnich i 13 dobrych. Badania przeprowadzone w jednej z amerykańskich szkół wyższych wykazały w ocenie na punkty: u niepalących studentów przeciętnie 85 punktów, u uprzednio palących, a obecnie niepalących – 81 punktów, u średnio palących- 76 punktów i u nałogowo palących – 69 punktów.

WPŁYW PALENIA NA PRACĘ UMYSŁOWĄ

Wielu nałogowych palaczy stwierdza korzystny wpływ palenia na wyniki pracy umysłowej. Ludzie ci właśnie w czasie pracy umysłowej najwięcej palą i uważa­ją, że palenie tytoniu pobudza mózg do intensywniejszej pracy, toteż starają się wciąż jeszcze bardziej pobudzać czynność swego mózgu przez palenie coraz to większej liczby papierosów. Zmuszają przez to komórki kory mózgu i zaopatru­jące je delikatne naczynia krwionośne do nadmiernego wysiłku. W ten sposób po pewnym czasie następuje ich wyczerpanie, przejawiające się u palacza w posta­ci przemęczenia i znużenia, które palacze starają się przezwyciężyć paleniem zwiększonej liczby papierosów. Wiąże się to z wpływem nikotyny na układ nerwowy, która w pierwszym okresie pobudza, a w dalszym poraża komórki układu nerwowego i działa szkodliwie. Nie trzeba wyjaśniać, że nadmiernie pobudzona w ten sposób bardzo subtelna tkanka nerwowa, będąca w stanie stałego „popędzania”, bez chwili wypoczynku, ulega znacznemu wyczerpaniu. Wpływa na to również jej niedotlenienie, spowodowane zwężeniem naczyń ‚ krwionośnych, skąpo zaopatrujących ją w zatrutą, słabo utlenowaną krew.Nic dziwnego, że ludzie ci po pewnym czasie nie mogą się skupić, odczuwają bóle głowy, stają się pobudliwi i nerwowi i narzekają na słabnącą pamięć. Aiponieważ to wszystko nie odbywa się „z dziś na jutro”, palacze nie dostrzegają przyczyn tych zmian i łudzą się, że palenie pomaga im w pracy. Nikotyna, co prawda, pobudza nadmiernie zahamowane komórki kory mózgowej, a hamuje zbytnio pobudzone, jednak nie u ludzi dużo i długo palących.

OSIĄGNIĘCIE DOBRYCH WYNIKÓW

Do osiągnięcia dobrych wyników niezbędna jest maksymalna wydolność wszystkich układów ustroju i optymalna koordynacja ich sprawnego funkcjonowania umożliwiająca podjęcie wysiłku przewyższającego często możliwości adaptacyjne pracującego ponad możliwości organizmu. Wymaga to optymalnych procesów metabolicz­nych w mięśniach i innych układach. Procesy te stanowią źródło energii ustroju. Tymczasem nikotyna i zawarte w dymie trucizny zakłócają metabolizm proce­sów biochemicznych zachodzących w mięśniach organizmu i wszystkich innych tkankach, ograniczając możliwości dopływu energii niezbędnej do podejmowama tak dużych wysiłków.  Toteż prawdziwi sportowcy nie palą tytoniu, gdyż wiedzą, że palenie miałoby zły wpływ na ich wyniki sportowe. Palenie tytoniu obniża sprawność fizyczną, zakłóca równowagę psychiczną, opanowanie i spokójya więc to wszystko, co nazywamy „mocnymi nerwami” i co jest tak niezbędne w pełnej napięcia atmosferze wyczynów sportowych. Prawdziwi sportowcy pozostają w abstyne­ncji nikotynowej dopóki mają ambicję walki i zwycięstwa. Powinno to’być wskazaniem do wszystkich innych, szczególnie młodych ludzi uprawiających sport, niekoniecznie wyczynowy, że wychowanie fizyczne, uprawianie różnych dyscyplin sportowych, ćwiczeń i turystyki jest warunkiem normalnego, zdrowe­go rozwoju fizycznego i psychicznego, bez potrzeby szukania podpory w paleniu tytoniu, piciu alkoholu, czy uprawianiu innych wypaczających psychikę czło­wieka narkomanii.Określenie wpływu palenia tytoniu na pracę umysłową, mimo uzyskania wielu wypowiedzi i przeprowadzonych ankiet na ten temat, jest trudne, ponie­waż oceny te są subiektywne i nie ma żadnego kryterium porównawczego. Wielu nałogowych palaczy stwierdza korzystny wpływ

BADANIA PRZEPROWADZONE NA ZWIERZĘTACH

Badania nad wpływem dymu tytoniowego na pracę mięśniową przeprowa­dzone na zwierzętach doświadczalnych wykazały, że szczury poddawane działaniu dymu tytoniowego wykonywały pracę mięśniową znacznie gorzej niż szczury kontrolne, wykazując zmęczenie mięśniowe, uniemożliwiające im pły­wanie wcześniej niż szczurom kontrolnym, nie poddanym działaniu dymu. Sportowcy wiedzą, że tytoń jest wrogiem, który może wydrzeć im palmę zwycięstwa w zawodach i nie palą tak długo, jak długo mają ambicję walki. Zarówno sportowcy, jak i uczniowie palący papierosy, są powolniejsi w wyko­nywaniu ćwiczeń gimnastycznych, mniej dokładni i szybciej się męczą od niepalących. Natomiast ci, którzy dopiero zaczęli palić, są szybsi, ale ich ruchy, zwłaszcza w trudniejszych ćwiczeniach są nieskoordynowane i niezręczne.Wiadomo, że nikotyna i zawarte w dymie składniki działają zarówno na włókna mięśniowe i zakończenia nerwowe ruchowe i czuciowe i już w małych dawkach doprowadzają do tzw. drżenia włókienkowego, a w większych, np. u zaby, do zesztywnienia i porażenia mięśni. Tego rodzaju zakłócenia uniemożli­wiają wykonywanie dokładnych i precyzyjnych ruchów, opóźniając lub przy­śpieszając szybkość reakcji, co doprowadza w efekcie do ruchów nie zamierzo­nych i spaczonych. Towarzyszy temu kilka dodatkowych reakcji ruchowych o  nieokreślonej amplitudzie skurczów, które zakłócają sprawność i precyzję ruchów.Wiadomo, że warunkiem uzyskania dobrych wyników sportowych jest zespół cech psychonerwowych, takich jak szybkość reakcji ruchów dowolnych i odru­chów, prawidłowa koordynacja ruchowa, szybka orientacja, umiejętność plano­wania najbardziej ekonomicznego wydatkowania energii i wykorzystywania sił, zdolność do maksymalnego wysiłku mięśniowego i psychicznego.

WPŁYW PALENIA TYTONIU I NA ROZWÓJ FIZYCZNY I PSYCHICZNY

Jak to już podkreślano, palenie tytoniu wywiera szkodliwy wpływ na organizm i człowieka już w życiu płodowym, czego wyrazem jest fakt, że dzieci urodzone przez matki palące wykazywały mniejszy wzrost, wagę i gorszy rozwój fizyczny. Dzieci takie wykazują,skłonności do zaburzeń trawienia, biegunek, zaparć oraz f zakażeń górnych dróg oddechowych, są niespokojne i płaczliwe, grymaszą. Często wykazują brak apetytu, są blade i mają niezdrową cerę.Potwierdzają to badania przeprowadzone na młodych zwierzętach żywionych karmą z dodatkiem nikotyny, u których występuje zahamowanie wzrostu, wagi i ogólnego rozwoju fizycznego. W pewnej szkole prowadzone były przez kilka lat obserwacje nad wpływem palenia na rozwój fizyczny uczniów. Stwierdzono wówczas, że przyrost wzrostu uczniów niepalących przyjęty za 100 punktów, dla okolicznościowo palących wynosił 91 punktów, a dla nałogowo palących 80,6 punktów. Badając wpływ palenia na obwód klatki piersiowej przy przyję- j ciu dla niepalących 100 punktów, dla okolicznościowo palących wypadało 82 punkty, a dla nałogowo palących 78 punktów. Najbardziej widoczny wpływ f palenia stwierdzono w badaniach na rozciągliwość płuc – przy ocenie niepalą­cych na 100 punktów, dla okolicznościowo palących przypadały tylko 72 punkty, a dla nałogowo palących 56 punktów. Wpływ dymu tytoniowego na czynność mięśni poprzecznie prążkowanych polega na znacznym ograniczeniu potencjalnej możliwości tych mięśni do skurczu tężcowego, przy czym jest to efekt działania głównie tlenku węgla, przy współudziale w mniejszym stopniu innych składników dymu. Ograniczenia sprawnej czynności mięśni prążkowanych wiążą się w dużym stopniu z zaburze­niami ukrwienia tych mięśni przez naczynia krwionośne, które, jak wiadomo, pod wpływem nikotyny ulegają skurczowi, ograniczając i zamykając dopływ krwi do pracujących intensywnie mięśni.

DZIECI MATEK PALACZEK

Noworodki matek palaczek wykazują mniejszy wzrost i niższą wagę od dzieci matek niepalących, jako zadatek gorszego rozwoju fizycznego i psychicznego na całe życie, podobnie jak to ma miejsce u matek alkoholiczek.Doniesienia naukowe sygnalizują, że palenie obojga rodziców może być przyczyną wad wrodzonych noworodków, co obciąża je na całe życie. Dzieci matek palących, a szczególnie palących w ciąży, wykazjają słabszy rozwój fizyczny i wyższą śmiertelność. Nikotyna przechodzi do mleka kobiety karmią­cej, a ponieważ palenie obniża dodatkowo poziom witaminy C w mleku, stwarza to podatność na zakażenia noworodka i zmniejsza jego odporność w zwalczaniu chorób.Długotrwałe palenie tytoniu doprowadza do atonii jelit, uciążliwych zaparć i przewlekłego nieżytu przewodu pokarmowego, równocześnie nikotyna drażni ośrodek wymiotny wywołując ślinotok, nudności i wymioty, a więc tak częste dolegliwości, występujące samoczynnie w okresie ciąży, są potęgowane przez palenie papierosów. Częstość występowania zatruć ciążowych u palaczek jest większa niż u niepalących, a rzucawka porodowa, tak bardzo niebezpieczna dla życia matki i płodu, występuje kilkanaście razy częściej u palących niż u niepa­lących.Badania oparte na ogromnym materiale wykazały, że poronienia występują u 22,5% palących i u 7,4% niepalących, a bezpłodność u 51,5% palących i u 4,6% niepalących, przedwczesne przekwitanie u 20% palących i u 1,7% niepalących, przedwczesne starzenie u 65% palących i u 4% niepalących. Liczby te mają swoją wymowę.Palenie tytoniu wywiera wpływ na wygląd palaczy. Palaczy, zwłaszcza nałogowych, łatwo odróżnić od ogółu ludzi zdrowych. Często są bardzo szczupli, mają bladą, ziemistą cerę, nieświeżą, wiotką skórę, poprzecinaną zmarszczkami i pooraną bruzdami, z zaostrzonymi rysami twarzy – jak przy ciężkiej chorobie,drżenie rąk, ochrypły, nieprzyjemny głos, przykry zapach z ust.

PALENIE W CIĄŻY

Palaczki zatruwają je dodatkowo składnikami dymu tytonio­wego, na które narządy te są bardzo wrażliwe. A ponieważ jednocześnie składniki te wpływają na zmniejszenie zasobu witaminy C w ustroju i co za tym idzie na obniżenie jego sił obronnych, toteż u nałogowych palaczek różne schorzenia w czasie ciąży są częstsze niż wśród kobiet niepalących. Sytuacja płodu me jest wtedy dobra, w okresie skurczu macicy i dodatkowo występujące­go pod wpływem nikotyny skurczu naczyń dochodzi do wyraźnego niedotlenie­nia płodu. Wyrazem tych zaburzeń jest przyśpieszenie tętna płodu o 5-10 na minutę.Nikotyna jako trucizna zwojów autonomicznych działa na mięsień macicy ciężarnej bezpośrednio i pośrednio, wywołując jej skurcze. Wśród mięśni gład­kich ścian macicy i jajników są liczne porozrzucane komórki nerwowe autono­miczne odpowiedzialne za skurcze macicy. W następstwie palenia tytoniu w czasie ciąży może nastąpić przedwczesna czynność porodowa ciężarnej macicy i doprowadzić do poronienia lub przedwczesnego porodu. Nadmierny skurcz naczyń, wywołany przez adrenalinę wyrzuconą z nadnerczy pod wpły- wen) nikotyny zawartej w dymie, upośledza wybitnie krążenie łożyskowe między matką a płodem i może być przyczyną obumarcia płodu, albo przed­wczesnego porodu. A jeżeli nawet urodzi się dziecko żywe, po szczęśliwie przebytym porodzie’, trudno mówić o jego prawidłowym rozwoju. Zatruwane nikotyną w czasie ciąży niepełnowartościowe komórki płodu w łonie matki, w dalszym ciągu po urodzeniu w czasie jego najintensywniejszego rozwoju, są odżywiane, zamiast życiodajnym pokarmem matki, trucizną złożoną ze składni­ków dymu tytoniowego rozpuszczonych w wydzielinie mlecznej, wyssanej z piersi matki.

PALENIE TYTONIU W DUŻYCH ILOŚCIACH

Palenie tytoniu w dużych ilościach może wiązać się z miejscowymi zmianami zanikowymi głownie w gonadach i wtórnie w narządach płciowych zewnętrznych,co potwierdziły rowniez badania na zwierzętach doświadczalnych, u których stwierdzono rowmez ujemny wpływ na spermatogenezę. Długotrwałe palenie może doprowadzić do charłactwa pochodzenia humoralnego i sprawić że osobnik  się niezdolny do podjęcia prawidłowej czynności płciowej. Palenie tytoniu u kobiety wywołuje znacznie większe szkody niż u mężczyzny co wiąże się z czynnością biologiczną jej ustroju. Bardzo wcześnie rozpoczęte pa enie może spowodować u dziewcząt przedwczesne miesiączkowanie i zabu­rzenia rozwojowe. Jest to efekt działania trucizn zawartych w tytoniu na gruczoły wydzielania wewnętrznego.Na podstawie danych statystycznych ustalono, że przeciętny wzrost u palą­cych jest mniejszy o 9-19%, zaburzenia rozwojowe u palących występują przeszło 2 razy częściej niż u niepalących, zmiany w tarczycy występują u palących w 36,2% a u niepalących w 5,8%. Stwierdzono doświadczalnie na zwierzętach ujemny wpływ palenia na gonady żeńskie, co wyrażało się u samic szczurzych zwyrodnieniem jajników i zmniejszeniem liczby pęcherzyków pier­wotnych oraz zaburzeniami cyklu płciowego. U kobiet palenie wyraźnie zmniej­sza popęd płciowy. Poza tym stopniowe wyczerpanie się niektórych gruczołów wydzielania wewnętrznego, np. tarczycy, prowadzi do przedwczesnego przekwitama i znacznie szybszego starzenia się kobiet palących niż niepalących.Palenie tytoniu w ciąży jest silną trucizną dla płodu i bardziej szkodliwe dla matki, gdyż ciąża stanowi dodatkowe obciążenie dla ustroju kobiety, jej serca wątroby, nerek.

OBSERWACJE KLINICZNE

Stanowi to system hormonalny znajdujący się w stanie niestałej równowagi, w którym nadmiar hormonów płciowych jest hamowany przez hormony gonadotropowe, a ich niedobór pobudzany przez nie do produkcji.Na podstawie tych danych możemy ocenić, na czym polega ujemny wpływ palenia tytoniu na sferę płciową. Wiemy już, że nikotyna wpływa głównie hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, a szczególnie na mózg. Systematyczne zatruwanie mózgu silnymi truciznami układu nerwowego zawartymi w dymie tytoniowym, przy niedoborze witaminy C, stwarza bardzo niepomyślne warunki dla wyzszej czynności nerwowej. A przecież wyższej czynności nerwowej podlegają bardzo złozone mechanizmy reakcji płciowych, powiązane w skom­plikowany łańcuch nerwowo-humoralny. Wyrazem tego są nerwice, będące przyczyną osłabienia potencji u mężczyzn i obniżenia wydolności płciowej Uzaleznione od kory mózgowej gruczoły dokrewne współdziałają z układem wegetatywnym, dla ktorego zwojów nikotyna jest trucizną.’Palenie tytoniu iest niebezpieczne zwłaszcza dla młodzieży w okresie dojrzewania płciowego ze względu na szkodliwy wpływ na gruczoły dokrewne.Obserwacje kliniczne na temat wpływu palenia tytoniu na sferę płciową męską wskazują, ze wczesne rozpoczęcie palenia tytoniu powoduje przedwczes­ne dojrzewanie płciowe, ale hamuje wzrost Początkowo popęd płciowy jest nadmiernie rozbudzony, później wyraźnie słabnie. Dłuższe palenie, zwłaszcza dużej liczby papierosów, coraz bardziej obniża popęd płciowy i doprowadza do niemocy płciowej nawet w młodym jeszcze wieku. Jednak odstawienie palenia przywraca jeszcze wtedy pełną wydolność płciową osobnika.