PRZEDSTAWIENIE NASZEGO STOSUNKU

Jak już wskazywałem w tych właśnie niezmiennościach pew­nych jakości i w tej tożsamości człowieka zawiera się nasz sto­sunek do śmierci, nasz sens życia nieśmiertelnego. A teraz przejdźmy do przedstawienia naszego stosunku do problemu śmierci według teorii dezintegracji pozytywnej i w za­leżności od poziomów rozwojowych, uwzględnionych przez tę teorię. Na pierwszym poziomie, a więc na poziomie prymitywnej integracji — śmierć „nie istnieje”. Jest to zagadnienie widziane tylko z zewnątrz. Ma tu miejsce niemożność wyobrażenia i prze­życia siebie jako umierającego czy umarłego. Jest natomiast łatwość zadawania śmierci innym. Przesłonięcie, i to gruntowne, przeżywania i wiedzy o własnej śmierci — ułatwia chyba zada­wanie śmierci innym. Brak tutaj jakiejkolwiek empatii, brak psy­chicznego środowiska wewnętrznego, brak jakichkolwiek zdolno­ści przeniesienia się w sytuację kogoś innego, brak przeżyć hie­rarchii. Inteligencja znajduje się na usługach prymitywnych po­pędów, brak jest konfliktów wewnętrznych. Występuje egocen­tryzm i egoizm, stereotypia, jednostronne, egocentryczne ambi­cje, tendencje do bycia wyżej aniżeli inni. Wszystkie te cechy uniemożliwiają rozumienie śmierci, jako zjawiska psychologicz­nego i filozoficznego.