W DYNAMIZMACH

W tych dynamizmach warstwowych osoba nie tylko spostrzega siebie, ale tworzy plany przekształcenia siebie. Dynamizm „przedmiot-podmiot” w sobie zaczyna się wyrażać w postawie przekształceniowej. Zatrzymuje­my się w swoich czynnościach, przypatrujemy się im, oceniamy ich poziom, przeżywamy niezadowolenie z pewnych elementów swojego postępowania, przekształcamy je. Często na stałe elimi­nujemy je z własnej psychiki. W strukturze psychicznej dynami­zuje się tzw. czynnik trzeci, który jest jednym z najwyższych dy- namizmów rozwojowych w naszym życiu, obok czynnika pierw­szego (konstytucja) i czynnika drugiego (wpływ środowiska ze­wnętrznego). Ten czynnik trzeci afirmuje lub neguje pewne cechy konstytucji, pewne cechy temperamentalne, pewne cechy prostego typu psychologicznego oraz pewne wpływy otoczenia. Jedne przyjmuje i potwierdza, inne neguje i eliminuje. Jest to zatem czynnik afirmacji i negacji w obu środowiskach, a zarazem czyn­nik stałego wyboru. Do głosu dochodzi też dynamizm nieprzysto­sowania pozytywnego, obok dynamizmu przystosowania pozytyw­nego. Oba te dynamizmy mają już charakter retrospektywny i pro­spektywny: nie przystosowują osoby do tego, co mniej rozwo­jowe, niższe, prymitywniejsze, a przystosowują się do tego, co bardziej rozwojowe, wyższe, bardziej skomplikowane. Ostatnie cztery dynamizmy mają właśnie charakter retrospektywny i pro­spektywny. Wybierają i odrzucają pewne elementy z przeszłości i teraźniejszości w sobie, szukają i budują „prospektywnie” wyż­sze hierarchie wartości i na nich opierają swoje zachowanie. W procesie rozwoju osobowego kształtuje się świadoma postawa teleologiczna, oparta na rozwijającej się diagnozie własnego po­ziomu rozwojowego i diagnozie własnej hierarchii wartości. Stąd płynie „urzeczywistnienie” idełu, jego coraz silniejsze percypowa- nie i jego dynamizacja.