WYBITNE JEDNOSTKI

Jednostki wybitne, wysoko i wszechstronnie rozwinięte same sobie uświadomią, że są „u progu śmierci” i nie potrzeba im lu­dzi, którzy będą im o tym — zazwyczaj niezgrabnie — mówili. Wybiorą sobie sami kogoś, z kim wiąże ich głębokie przyjaciel­skie porozumienie, aby o tym mówić, albo razem z nim milczeć. Taka właśnie filozofia czy psychoterapia „śmierci” będzie najpro­stsza, najbardziej wskazana, oparta na zasadach wielopoziomo­wości i — w ten sposób — odpowiadająca wymogom zdrowia psychicznego. Takiej filozofii domagali się między innymi S. Kier- kegaard, Miguel de Unamuno, Władysław Dawid. Uważali oni, że nie ma mądrości życia, bez mądrości w stosunku do śmierci, i że esencja jednej wzmacnia i pogłębia drugą.Pośród prawd o świecie znajdujemy ważną myśl Sokra­tesa, którą nazywamy postawą sokratyczną: „wiem, że nic nie wiem, ale jeżeli wiem, że nic nie wiem, to i nie myślę o tym, że wiem” oraz postawę wszechstronnego wniknięcia w „smutek tego świata”, w „tragedię esencjalną” świata, opierającego się na krzywdzie, niedoli, poniżeniu, demagogii, dominowaniu zbrodni i sprytu oraz na wzajemnym „pożeraniu się” w znaczeniu fizycz­nym i psychicznym.